سبز قامتسه شنبه ۲۸ آبان ۱۳۹۸

نکات کوتاه و بسیار عالی تفسیری(کلیدی) جزء سیزدهم قرآن کریم و سایر جزء ها

سخن دوست :امـام صـادق علیـه‌السـلام: گـریـه کننـده جـدم از جـای خـود بـر نمی‌خیـزد مـگر اینکه ماننـد روزی ڪه از مـادر متـولد شـده از گنـاهـان پاک اسـت.

نکات تفسیری جزء سیزدهم قرآن کریم

نکات تفسیری جزء 13 قرآن

موضوع: نکات تفسیری جزء سیزدهم قرآن کریم

مناسبت: ماه مبارک رمضان روز سیزدهم و جلسات نورانی قرآن کریم

زبان: فارسی

 

توضیح

در این بخش از وبسایت سبز قامت ما قصد ارائه یک مطلب با عنوان «نکات تفسیری جزء سیزدهم قرآن کریم» را داریم ، امیدواریم که مورد توجه شما عزیزان واقع شود. التماس دعا

متن

اکثر مومنین؛ مشرکند!:

اکثر ایمانها، آلوده به شرک است

وَ ما یُؤْمِنُ أَکْثَرُهُمْ بِاللَّهِ إِلاَّ وَ هُمْ مُشْرِکُون (۱۰۶- یوسف علیه السلام)

اکثر آنها که ایمان مى‏آورند، ایمانشان آمیخته با شرک است و مشرک هستند.

مراد از این شرک آن شرک آشکار بت پرستان نیست؛ زیرا هیچ مومنی اهل پرستش بت نیست و بر آن سجده نمی کند؛ بلکه منظور، شرک پنهان است(۱)

که امام هادی علیه السلام در توصیف آن فرمود: الْإِشْرَاکُ فِی النَّاسِ أَخْفَى مِنْ دَبِیبِ النَّمْلِ عَلَى الْمِسْحِ الْأَسْوَدِ فِی اللَّیْلَهِ الْمُظْلِمَه(۲)؛

نفوذ شرک در ضمیر مردم، پنهان‏تر از آنست که مورچه سیاهى در شب تیره و تار بر روى گلیم سیاهى راه برود.

وقتى انسان در آن شرائط متوجه راه رفتن مورچه نشود قطعا از این شرکی که پنهان‏تر از آنست هم آگاه نخواهد شد.

شرک آن است که انسان در اداره امور عالم به منشا اثری غیر از خداوند متعال عقیده پیدا کند و او را شریک خدا قرار دهد.(۳)

امام صادق علیه السلام در توضیح این آیه فرمود: شِرْکُ طَاعَهٍ وَ لَیْسَ شِرْکَ عِبَادَهٍ(۴)؛

شرک در این آیه شرک در طاعت است؛ نه شرک در عبادت.(۵)

 

دو روایت مهم در توضیح این مطلب:

 

  1. امام باقر علیه السلام فرمود:

گناهانی که مومنین مرتکب می شوند همان شرک طاعت است زیرا با آن کارها، در حقیقت شیطان را اطاعت کرده اند پس در زمینه اطاعت، برای خدا شریک قائل شده اند.(۶) در نتیجه می توان گفت که هر گناهی ریشه در شرک به خدا دارد. و این حکم به شرک در صورتیست که فرد متوجه نباشد که کار او تبعیت از شیطان است(۷)؛ زیرا اگر این اطاعت را با آگاهی و از روی عمد انجام دهد کار او از مرحله شرک گذشته و به کفر می رسد.(۸)

 

  1. مالک بن عطیه می گوید؛

از امام صادق علیه السلام پرسیدم منظور از شرک اکثریت مومنین که در آیه آمده است چیست؟

امام فرمودند:

مقصود مثل این حرفهایی است که گاهی انسان می گوید «اگر فلانى نبود من نابود می شدم»، «اگر فلان کس نبود من به فلان ناراحتى مبتلا مى‏شدم»، «اگر فلانى نبود خاندان من، اهل و عیالم از بین می رفتند».

او با این اندیشه اشخاص را موثر در زندگى خود مى‏بیند و براى خدا در رازقیت و در تاثیر شریک قرار می دهد.

عرض کردم: این چنین بگوید چطور؟ «اگر خداوند به وسیله فلانى بر من لطف و منت نمی گذاشت من نابود مى‏شدم» آیا باز هم اشکالى دارد؟ حضرت فرمود: اگر این گونه بگوید مانعى ندارد.(۹)

چون در این بینش خداوند متعال را مؤثر، مسبب، وسیله‏ ساز و دیگرى را وسیله می داند.

 

تغییر سرنوشت در گرو خواست و حرکت خود ملت هاست:

إِنَّ اللَّهَ لا یُغَیِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى یُغَیِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِم ‏(۱۱- رعد)

خداوند اوضاع هیچ ملتى را تغییر نمى‏دهد، مگر آنکه در خود دگرگونى ایجاد کنند.

این جمله یک قانون کلى و عمومى را بیان مى‏کند، قانونى سرنوشت ساز و حرکت آفرین و نیز هشدار دهنده!

این قانون که یکى از پایه‏هاى اساسى جهان بینى و جامعه‏شناسى در اسلام است به ما مى‏گوید:

مقدرات شما قبل از هر چیز و هر کس در دست خود شما است و هر گونه تغییر و دگرگونى در خوشبختى و بدبختى اقوام در درجه اول به خود آنها برمی گردد.

شانس و اقبال و مانند اینها همه بی اساس است و آن چیزی که پایه دارد این است که ملتى خود بخواهد سربلند و پیشرو باشد و یا به عکس، خودش تن به ذلت و شکست دهد، پس این اراده و خواست ملتها و تغییرات درونى آنهاست که آنها را مستحق لطف یا مستوجب عذاب الهی مى‏سازد.

 

به تعبیر دیگر: این اصل قرآنى که یکى از مهمترین برنامه‏هاى اجتماعى اسلام را بیان مى‏کند به ما مى‏گوید هر گونه تغییرات برونى متکى به تغییرات درونى ملتها و اقوام است و هر گونه پیروزى و شکستى که نصیب قومى شود از همین جا سرچشمه مى‏گیرد.(۱۰)

 

ویژگی های حق گرایان از نظر قرآن:

 

الَّذِینَ یُوفُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَ لَا یَنقُضُونَ الْمِیثَاقَ(۲۰)

وَ الَّذینَ یَصِلُونَ ما أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَنْ یُوصَلَ وَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ وَ یَخافُونَ سُوءَ الْحِساب (۲۱)

وَ الَّذینَ صَبَرُوا ابْتِغاءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَ أَقامُوا الصَّلاهَ وَ أَنْفَقُوا مِمَّا رَزَقْناهُمْ سِرًّا وَ عَلانِیَهً وَ یَدْرَؤُنَ بِالْحَسَنَهِ السَّیِّئَهَ أُولئِکَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّار (۲۲- رعد)

کسانی اند که به پیمان الهى وفا مى‏کنند و عهد را نمى‏شکنند و به پیوندهایى که پروردگار بدان امر فرموده پا برجا بوده و از خداى خویش مى‏ترسند و نگران بدى حساب هستند و نیز صبر مى‏کنند تا جلب رضایت پروردگار خویش نمایند.

نماز را برپا داشته و از آنچه به آنها روزى شده، پنهان و آشکار انفاق مى‏کنند و به وسیله کارهاى پسندیده، اعمال زشت خود را از بین مى‏برند. ایشان کسانی اند که در جهان آخرت، عاقبت خوبى در انتظارشان است‏.

در این آیات به چند ویژگی مهم و برجسته کسانی که به واقع طرفدار حق هستند اشاره کرده و آنها را چنین توصیف می کند:
  1. به عهد الهی وفا مى‏کنند و آن عهد را نمى‏شکنند.(۱۱) این عهد و میثاق دایره وسیعی دارد که تمام عهدهای فطری، عقلی و نقلی را در بر می گیرد.(۱۲)
  1. پیوندهایى را که خداوند امر به حف۰آن کرده برقرار مى‏دارند. که چون مطلق است دلالت مى‏کند بر هر ارتباط و پیوندی که خدا به آن امر فرموده که از معروفترین مصادیق آن صله رحم است‏.(۱۳)
  2. نسبت به پروردگارشان، خشیت دارند و از بدى حساب در دادگاه قیامت مى‏ترسند.فرق بین خشیت و خوف: خشیت تاثر در محدوده قلب است ولی خوف واکنش عملی برای خلاص شدن است هر چند که در دل متاثر نگشته و دچار هراس نشده باشد.(۱۴)
  1. در برابر تمام مشکلاتى که در مسیر اطاعت، ترک گناه، جهاد با دشمن و مبارزه با ظلم و فساد وجود دارد براى جلب خشنودى پروردگار صبر و استقامت می ورزند.
  2. نماز را بر پا مى‏دارند.
  3. از آنچه به آنان روزى داده‏ایم در پنهان و آشکار انفاق مى‏کنند.
  4. بوسیله حسنات، سیئات را از میان مى‏برند. به این معنى که وقتی گناهی از آنها سر بزند، تنها به ندامت و استغفار، قناعت نمى‏کنند، بلکه عملا با انجام کار خیر و عمل به وظایف فوت شده در مقام جبران بر مى‏آیند.این احتمال نیز در تفسیر آیه وجود دارد که آنها بدى را با بدى تلافى نمیکنند(۱۵) بلکه سعى دارند با انجام نیکى در حق کسی که به آنها بدی کرده است او را وادار به تجدید نظر کنند.(۱۶)

 

آدرس مهمی که همه به دنبال آنند:

الَّذِینَ ءَامَنُواْ وَ تَطْمَئنِ‏ قُلُوبُهُم بِذِکْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِکْرِ اللَّهِ تَطْمَئنِ‏ الْقُلُوبُ(۲۸- رعد)

کسانی اند که ایمان آورده اند و دل‏هایشان به یاد خدا آرام مى‏گیرد.

آگاه باشید! که دل‏ها فقط به یاد خدا آرام مى‏گیرد.

آیه در وصف کسانی است که در آیه قبل آنها را «مَنْ أَنَابَ» نامید یعنی کسی که به سوی خدا بازگردد و رو به او کند.

آرامش و آسایش دو عنوان جدای از هم هستند که در بین انسانهای بیگانه با فرهنگ قرآن این دو به یک معنا و یا به جای هم گرفته می شوند.

آسایش مفهومی مرتبط با جسم و تن دارد برخلاف آرامش که با روح و جان در ارتباط است.

گمشده بشر هر روز آرامش است و خود به تجربه فهمیده که وسایل آسایش برای او آرامش نمی آورد.

بسیارند کسانی که مجهزترین زندگی و امکانات رفاهی روز دنیا را دارند؛ اما دریغ از ذره ای آرامش و راحتی جان؛ در عوض کم نیستند کسانی که با حداقل امکانات روزگار سپری می کنند و شور و نشاط و صفا و صمیمیت و از همه مهتر آرامش خاطر سراسر زندگی بیرون و وجود درونشان را لبریز کرده است.

راز این داستان کجاست؟

کلید حل این معما به دست کیست؟

قرآن کریم به این سوال مهم و بسیار کاربردی انسان پاسخ می دهد که هر کس به خدا رو کرد و به او ایمان آورد و برنامه او را در زندگی خود پیاده کرد یقین بداند که به آرامش واقعی خواهد رسید؛ آرامشی که محال است آن را بتوان در غیر این آدرس پیدا کرد.

 

————

پی نوشت ها:

 

  1. المیزان ج‏۱۱ ص ۲۷۶
  2. تحف العقول ص ۴۸۷
  3. ر.ک به لسان العرب، ج۱۰ ص۴۵۰
  4. الکافی ج۲ ص ۳۹۷
  5. شرک در عبادت:یعنی انسان در عالم به منشاء اثری مستقل از خدا معتقد باشد و او را عبادت کند. بت پرستی و شیطان پرستی از این قبیلند. شرک در طاعت: یعنی اطاعت از دستوراتی که خدایی نیستند.مرکز صدور تمام این دستورها که در مخالفت با اوامر الهی صادر می شوند یا نفس خود انسان است و یا شیاطین جن و انس.
  6. بحار الأنوار ج‏۹ ص۲۱۴
  7. قَالَ [ابوعبدالله علیه السلام] یُطِیعُ الشَّیْطَانَ مِنْ حَیْثُ لَا یَعْلَمُ فَیُشْرِک‏. الکافی ج‏۲ ص ۳۹۷
  8. الوافی ج‏۴ ص ۱۹۳
  9. بحارالأنوار ج‏۶۸ ص۱۵۰
  10. ر.ک به نمونه ج۱۰ ص۱۴۵
  11. المیزان ج۱۱ ص۳۴۲
  12. ر.ک به نمونه ج۱۰ ص۱۸۴
  13. المیزان ج۱۱ ص۳۴۳
  14. ر. ک به همان
  15. آیه۳۵ سوره فصلت‏
  16. ر.ک به نمونه ج۱۰ ص۱۹۱
به این پست امتیاز دهید.
Likes4Dislikes0
نظرات و ارسال نظر